Kontrapost

Kontrapost to jedna z ważniejszych rzeczy, których trzeba się nauczyć przy rysowaniu postaci. To umiejętność ustawienia modela na kartce tak, żeby się nie przewracał. Chodzi o wyważenie, o wyczucie ciężarów i o wyczucie dynamiki, która buduje się w ciele, o napięcia i o to, żeby je dobrze wyważyć.

Co to właściwie znaczy? Kiedy stoimy swobodnie, ciężar ciała spoczywa na jednej nodze. To noga podporowa: wyprostowana, napięta, niesie całą postać. Druga noga jest swobodna, lekko ugięta w kolanie, czasem odstawiona w bok albo do tyłu. Biodro po stronie nogi podporowej unosi się, a po stronie swobodnej opada, więc linia bioder się przechyla. Ramiona odpowiadają ruchem w przeciwną stronę: po stronie nogi podporowej ramię zwykle opada. Tułów po jednej stronie się ściska, po drugiej rozciąga, a cała sylwetka układa się w łagodną literę S. Do tego często dochodzi skręt: miednica obraca się trochę inaczej niż klatka piersiowa i ramiona.

Mimo całego tego ruchu postać stoi pewnie. Dzieje się tak, bo ciężar zawsze wraca nad podporę. Pion poprowadzony z dołka szyjnego trafia w stopę nogi podporowej albo tuż obok niej. Kiedy ten pion ucieka, rysunek od razu się przewraca.

Przy kontrapoście ludzie mocno mierzą się z własnymi kodami. Wydaje się, że skoro ktoś stoi, to powinien być prosty, więc ręka z automatu rysuje prostą, symetryczną formę, z biodrami i ramionami ustawionymi poziomo. A model w kontrapoście ma w sobie bardzo dużo dynamiki i mimo wszystko stoi. Żeby to narysować, trzeba stworzyć jednocześnie uczucie stania i tę rozłożoną w ciele dynamikę: skręt, przechył linii bioder względem linii ramion, napięcie po jednej stronie i rozluźnienie po drugiej.

Starożytni rzeźbiarze greccy znali tę zasadę i dzięki niej ich posągi wyglądają, jakby za chwilę miały zrobić krok. W Fenomenarium ćwiczymy kontrapost na piątkowych zajęciach z modelem, poza po pozie.